jarzębina

Jarzębina – właściwości lecznicze i przepisy na zdrową jesień

Jarzębina (jarząb zwyczajny) to drzewo osiągające wysokość około 15 metrów, którego owoce w postaci pomarańczowych lub mocno czerwonych kulek są skupione w „kiście”. Jarzębina znana jest właśnie dzięki tym charakterystycznym owocom, często wykorzystywanym do dekoracji. Mało osób zdaje sobie jednak sprawę, że owoce te mają właściwości lecznicze i mogą być wykorzystane w kuchni. Działanie lecznicze mają również kwiaty i liście. W przeszłości wierzono, że jarzębina ma silne działanie magiczne. Była rytualnym drzewem dla Słowian, Skandynawów i Azjatów. Wierzono, że jarzębina chroni przed czarami, przekleństwami i urzeczeniami. Stosowana była do ochrony domu i gospodarstwa, ludzi i zwierząt. Kobiety w jej cieniu szukały pomocy w „leczeniu” niepłodności i chorób kobiecych.

Jarzębina zawiera wiele cennych dla organizmu składników

Ma bardzo dużą ilość witaminy C, dlatego nazywana jest czasem cytryną północy (podobnie jak rokitnik). Ponadto zawiera karotenoidy, kwas jabłkowy, żelazo, wapń, jod, flawonoidy (kwercetynę – naturalny środek przeciwhistaminowy, rutynę, wspomagającą naczynia krwionośne), taniny, pektyny, fitoestrogeny (substancje podobne do kobiecych hormonów), magnez i potas.

Owoce

Owoce w zależności od gatunku należy zbierać w okresie od września do listopada, kiedy są miękkie. Jedna ze szkół radzi zbierać je dopiero po pierwszych przymrozkach, podobnie jak w przypadku tarniny, by były słodsze. Zbierać trzeba dojrzałe owoce, powinny mieć delikatnie gorzkawy cierpki smak. Po oberwaniu powinny zostać szybko poddane obróbce termalnej lub wysuszone, najpierw na świeżym powietrzu, następnie np. w piekarniku, by zachowały kolor. Można z nich przygotować soki, dżemy, kompoty, wino, syropy, herbaty, można je też wykorzystać do zrobienia octu.

Podobnie jak w przypadku innych roślin, dzika jarzębina ma bardziej cierpki smak niż jarzębina ogrodnicza. Jeśli znajdziesz ładnie wyglądające dzikie owoce, najpierw spróbuj, czy ich smak Ci odpowiada.

Nie należy spożywać dużej ilości surowych owoców, ponieważ zawierają one kwas parasorbinowy, który może podrażnić śluzówkę żołądka i jelit i spowodować nudności.

Kwas zostaje unieszkodliwiony w procesach suszenia i obróbki termicznej (kwas parasorbinowy zmienia się w nietoksyczny kwas sorbinowy).

Kwiaty i liście

Kwiaty należy obrywać w czasie największego kwitnięcia, najczęściej w maju. Zawierają substancje podobne w strukturze do hormonów żeńskich (fitoestrogeny) i stosowane są do łagodzenia problemów menstruacyjnych i klimakterycznych.

Liście pomagają zwalczać gorączkę, wspierają przemianę materii, pomagają w chorobach jelitowych, reumatologicznych i problemach z drogami moczowymi. Ponadto obniżają wysokie ciśnienie i regulują poziom cholesterolu we krwi.

Działanie zdrowotne

  • stosowana w przypadkach zaburzonej równowagi hormonalnej (wspiera pracę jajników)
  • łagodzi ostre krwawienie (menstruacyjne, krwawienie z nosa)
  • środek przeciwdziałający odwapnieniu kości w czasie menopauzy
  • reguluje cykl menstruacyjny, łagodzi zmiany klimakteryczne, wspomaga w leczeniu niepłodności
  • owoce jarząbu domowego wspomagają leczenie torbieli
  • wspiera wydzielanie żółci
  • poprawia perystaltykę jelit – w przypadku rzadkich stolców lub zaparć
  • działa moczopędnie, pobudza usuwanie piasku z nerek
  • działa wspomagająco w chorobach reumatycznych i dnie
  • ma działanie napotne
  • wspomaga w leczeniu przeziębień
  • wspomaga w leczeniu anemii
  • pomaga pozbyć się wzdęć

Przeciwwskazania

  • zwiększona krzepliwość krwi (skłonności do zakrzepicy)
  • zwiększone wydzielanie soków żołądkowych
  • częsta biegunka

Nie należy spożywać dużej ilości surowych owoców, ponieważ zawierają one kwas parasorbinowy, który może podrażnić śluzówkę żołądka i jelit, co może spowodować zapalenie, wymioty, biegunki lub nawet uszkodzenie nerek. Kwas zostaje unieszkodliwiony w wyniku procesów suszenia i obróbki termicznej (kwas parasorbinowy zmienia się w nietoksyczny kwas sorbinowy).

Przepisy

  • Owoce jarzębiny mogą zastąpić suszoną żurawinę.
  • Wspaniale smakują w kombinacji z cynamonem i goździkami, które można dodać do kompotu, syropu, marmolady, herbaty itd.
  • Można z nich przygotować sos do mięsa (jarzębinę poddusić, przetrzeć przez sitko, posolić. Można dodać śmietanę kremówkę. Gotować do zgęstnienia.).
  • Umyj i wysusz jarzębinę, wrzuć ją do ½ litrowego naczynia i zalej płynnym miodem. Pij 2 łyżki specyfiku trzy razy dziennie.

Herbatka jarzębinowa

jarzębina

Herbatka z jarzębiny pomoże pokonać jesienne zmęczenie i uniknąć przeziębienia:

  • Wymieszać 2 łyżki suszonej jarzębiny, 1 łyżkę suszonych czarnych porzeczek oraz 1 łyżkę suszonych liści czarnej porzeczki.
  • Całość wrzucić do termosu, zalać wrzątkiem i odstawić na całą noc.
  • Pić jak zwykłą herbatę.
  • Herbatę można również wzbogacić owocami dzikiej róży.

Sok z owoców jarzębiny

1/

  • Dojrzałe nieuszkodzone owoce umyć i przelać wrzątkiem.
  • Zmielić w maszynce do mielenia mięsa i wycisnąć przez gazę.
  • Dla poprawy smaku, można dodać miód.
  • Spożycie: ¼ szklanki soku z miodem wymieszać z taką samą ilością mleka. Pić trzy razy dziennie przed posiłkiem.
  • Polecany przy hipowitaminozie, anemii, miażdżycy, astenii (słabości fizycznej i psychicznej organizmu), podagrze, czarnym kaszlu, chorobach wątroby, woreczka żółciowego, nerek, bolesnych miesiączkach.

2/

  • 1 kg jarzębiny
  • 2 szklanki cukru
  • 1,5 l wody
  • Owoce umyć, zalać wodą i gotować do miękkości.
  • Całość przetrzeć przez sito, dodać cukier, przelać do słoików i sterylizować – słoiki ½ litrowe przez 20 minut, litrowe przez pół godziny.

Syrop z jarzębiny

jarzębina

  • Syrop przygotowuje się z soku owoców i cukru nierafinowanego w stosunku 1:1.
  • Mieszankę gotować na średnim ogniu cały czas mieszając do momentu uzyskania konsystencji syropu.
  • Ma działanie przeciwzapalne, obniża temperaturę, działa napotnie, moczopędnie, pomaga w chorobach reumatycznych, chorobach związanych z kamieniami nerkowymi lub kamieniami pęcherza moczowego.
  • Stosować jedną łyżkę 3-4 razy dziennie.
  • Codziennie należy wypić łyżkę soku (lub kilka świeżych owoców) – taka postać zawiera bardzo dużo witamin i mikroelementów.

Marmolada z jarzębiny

jarzębina

  • 1 kg jarzębiny
  • 1 kg cukru
  • Owoce umyć, zalać wodą i gotować do miękkości.
  • Przetrzeć przez sito, dodać cukier i gotować jak tradycyjną marmoladę.
  • Można ją wzbogacić cynamonem i goździkami.

Napar z kwiatów

jarzębina

  • 1 łyżeczkę suszonych kwiatów zalać szklanką wrzącej wody i pozostawić na małym ogniu przez kilka kolejnych minut. Następnie zdjąć z ognia i odstawić na godzinę.
  • Pić ciepły, po ¼ szklanki 3–4 razy dziennie, zalecany przy woli, cukrzycy, przeziębieniu, klimakterium.

 Napar z liści

  • 1 łyżka świeżych, poszarpanych liści zalać szklanką wrzącej wody, przykryć i odstawić w ciepłe miejsce na godzinę.
  • Zaleca się podawać przy paradontozie, szkorbucie, awitaminozie i anemii.

Napar z owoców

1/

  • Zgnieść jedną łyżkę suszonych owoców, zalać szklanką wrzącej wody i odstawić na 4 godziny. Następnie przecedzić.
  • Pić po ½ szklanki 3x dziennie przed posiłkiem.
  • Zaleca się cukrzykom, osobom chorym na wole, awitaminozę, cierpiącym na bóle brzucha, problemy jelitowe, wątrobowe i nerkowe.

2/

  • 1 łyżkę suszonych zgniecionych owoców zalać 300 ml wody i gotować przez 10 minut.
  • Odstawić w ciepłym miejscu na godzinę i przecedzić.
  • Pić 3x dziennie przed posiłkiem.
  • Zalecany przy awitaminozie, anemii, wolach, klimakterium, cukrzycy, po napromieniowaniu.

3/

  • 20 g suszonych owoców rozgnieść (30 g świeżych), przesypać do termosu, zalać szklanką wrzącej wody.
  • Odstawić na 4 godziny i co jakiś czas potrząsać termosem. Następnie przecedzić, odcisnąć owoce.
  • Pić po ½ szklanki 2-3x razy dziennie.
  • Napój wspomagający w leczeniu miażdżycy, reumatyzmu, przeziębień, bolesnym miesiączkowaniu, problemach z wątrobą, nerkami, krwawieniem.

Napar z kory

  • 1 łyżeczkę wysuszonej kory zalać 300 ml wody i gotować przez 15 minut.
  • Odstawić na 6 godzin w termosie, następnie przecedzić.
  • Stosować 2 łyżki 3x razy dziennie. Zalecany przy podwyższonym ciśnieniu, miażdżycy i klimakterium.

Nalewka

  • Szklankę świeżych rozgniecionych owoców zalać litrem wody i odstawić na 2 tygodnie w ciemne miejsce o temperaturze pokojowej.
  • Po tym czasie nalewkę przecedzić.
  • Stosować 1 łyżeczkę 3x dziennie. Zalecane przy klimakterium, wolach.

Pozostałe przepisy

  • Świeże owoce jarzębiny umyć, osuszyć, przesypać do ½ l słoika i zalać płynnym miodem. Pić po 2 łyżki 3x dziennie.
  • Owoce można zamrozić i wykorzystać w środku zimy.

Maseczka

  • Stary ludowy przepis zaleca maseczkę z jarzębiny na witalizację i oczyszczenie skóry twarzy, taka maseczka wygładza zmarszczki i nadaje skórze ładny lekko różowy odcień.
  • Garść jarzębiny rozgnieść i wymieszać z łyżeczką płynnego miodu. Jeśli masa jest sucha dodać odrobinę ciepłej wody.
  • Nanieść na twarz, szyję i dekolt na około ½ godziny.
  • Zmyć przegotowaną wodą o temperaturze pokojowej, następnie zimną wodą mineralną lub naparem z mięty.
  • Zmiany można zaobserwować już po 5-6 maseczkach.

Nasze rady

  • Owoce można zamrozić i wykorzystać gdy już zima za oknem.
  • Kiedyś przesypywano drobno posiekanymi liśćmi jarzębiny ziemniaki przechowywane przez zimę. Fitoncydy, które zawiera jarzębina, zapobiegają gniciu.
  • Jarzębinę niegdyś wykorzystywano do czyszczenia stojącej wody – gałązkę jarzębiny wkładano do wody na kilka godzin.

 Jarzębina może być wykorzystana na tysiące sposobów. Zbieranie jej owoców może być pretekstem do wycieczki i kilku godzin na świeżym powietrzu z całą rodziną. Sprawdź inne przepisy z kategorii: Jak przygotować i Zdrowie.

zapiekanka warzywna

Bez mięsa

ciasto z brzoskwiniami

Desery & kolacje

pizza-recept

Makaron i pizza

Menu Title